“Sailingyacht Tyzef – With orca attack – This is the Coastguard – Repeat your position – Over”.
Dit was gistermiddag, slechts 20 mijl bij ons vandaan… Sinds de oversteek van Biscaje is ook bij ons de zorg voor orka-aanvallen realiteit geworden.

Waarschijnlijk is ‘aanvallen’ niet het juiste woord, maar voor de slachtoffers voelt het wel zo. Sinds een jaar of drie zijn er voor de kust van Portugal, Spanje en nu ook Frankrijk groepjes orka’s (troepen genaamd) die zeilboten belagen. Ze duwen hard tegen de boot en molesteren het roer waardoor je stuurloos achterblijft (bekijk hier een video).

Het lijkt de afgelopen zomer niet minder geworden te zijn met de orka-attacks.

• Vanaf Biscaje hebben wij in iedere haven waar we kwamen zeilboten gezien met een recent beschadigd roer.
• In het water voor Fisterra (waar wij pas ook langsgekomen zijn) zijn twee weken geleden op één dag 5 zeilboten aangevallen.
• Tijdens een oversteek van Biscaje richting het noorden gingen 7 boten tegelijk op weg, slechts drie daarvan hebben de oversteek gehaald, de rest moest terug met schade na een ontmoeting met een troep orka’s.
• En gisteren hoorden wij op de marifoon het contact tussen zeiljacht Tyzef en de kustwacht…

Er is een officiële website van de Cruisers Association waar je o.a. aanvallen kunt melden en kunt checken waar de orka’s zitten. Daar kun je zien dat het om veel meer ‘ontmoetingen’ gaat de afgelopen weken dan ik net beschreven heb!

Helaas zijn er ook al boten gezonken door toedoen van deze grote zeedieren, deze zomer zonk een zeiljacht met een gezin erop voor de Franse kust. De meeste boten komen er ‘gelukkig’ alleen met materiële schade vanaf. Toch vinden wij het een zorgelijke situatie, net als veel andere zeilers in deze regio!

Waarom doen orka’s dit?

Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar de redenen die de orka’s zouden kunnen hebben, maar er is nog niets duidelijk. Deze dieren staan bekend als intelligent, sociaal en empathisch, ze hebben zelfs mensen gered van de verdrinkingsdood. Wat beweegt ze om dit te doen? Er wordt gespeculeerd dat ze boos zijn omdat de zeeën worden leeg gevist, maar vooralsnog worden vooral zeilboten aangevallen en bijna geen vissersboten… Gelukkig komt het nog niet overal voor, het lijkt erop dat het bepaalde troepen zijn die zich ‘afwijkend’ gedragen in dit gebied. Misschien is het aangeleerd gedrag en dan is het vooral belangrijk dat het weer afgeleerd wordt? Hopelijk komt er snel meer duidelijkheid, want de meldingen over deze aanvallen verspreiden zich nu al richting de Azoren en Engelse kust.

Wat kun je ertegen doen?

Ook dat is hartstikke onduidelijk. Er wordt door sommige instanties geadviseerd niets te doen: zeilen laten zakken, instrumenten uit en motor uit. Maar dat ‘niets doen’ voelt voor ons en veel andere booteigenaren wel een beetje als een ‘sitting duck’ strategie: wachten tot je boot kapotgemaakt is en eventueel zinkt…

Zo leren we via forums en Facebook groepen dat er veel verschillende dingen worden uitgeprobeerd. Om te beginnen lezen we dat dicht(er) langs de kust varen ervoor kan zorgen dat je überhaupt geen orka’s tegenkomt. Oke, dat is makkelijk scoren en voeren we uit indien mogelijk! Hier langs de kust van Galicië zijn vrij veel rotsen onder het water, en dat betekent dus wel extra oppassen.

En als ze je dan toch lastig komen vallen? Nou, er zijn al verscheidene boten met de schik vrij gekomen door achteruit te gaan varen, het liefst in cirkels als je roer nog werkt. Dat vinden ze blijkbaar niet fijn. Ook harde geluiden en fel licht kunnen helpen. Dat gaat dus recht tegen de eerder gelezen adviezen in, maar oké iedereen probeert zich toch het vege lijf te redden en dus wordt van alles geprobeerd om die beesten te verjagen… Ook de ‘pingers’ die vissers gebruiken om dolfijnen bij hun netten weg te houden worden door zeilers ingezet. Maar is de toonhoogte van die pingers ook geschikt voor het wegjagen van orka troepen?

In A Coruña spreken we Noorse vertrekkers en zij hebben de speciale rotjes aan boord die wij ook in de discussiegroepen voorbij hebben zien komen. Keiharde knallen kunnen helpen, want daar houden ze niet van… Deze rotjes werken in weer in wind, zelfs onder water en… ze zijn hier in Spanje te koop. Je raadt het al, Frank is na het gesprek met de Noren op de vouwfiets door A Coruña gaan fietsen op zoek naar dat waterbestendige knalvuurwerk.

Overigens is van niets van al deze maatregelen, actief en reactief, gebleken dat het werkt…

Onze strategie

Ondanks dat niets lijkt te werken, hebben wij als crew toch een aantal stappen (lees onze disclaimer verderop in de tekst) die we willen doorlopen als de orka’s ons aanvallen:

1. Zeilen laten zakken
2. Motor aan en achteruit (in rondjes)
3. Met de grote misthoorn in de mast toeteren
4. Met de 2e misthoorn (op gas vanuit de hand) toeteren
5. Schijnen met de LED schijnwerper
6. Rotjes afsteken en op het water gooien
7. Twee stokken met rotjes eraan die we (wat dieper) in het water kunnen steken (als we dat durven) om ze onder water af te laten gaan

!Disclaimer!
Nee, wij willen de orka's géén pijn doen, niet verwonden en niet doden. Wij willen wel onze kinderen, onszelf en ons varende huis beschermen. Wij houden van de natuur en begrijpen dat ze ons niet persoonlijk kwaad willen doen. Wij hopen dat -tijdens een aanval- onze serie maatregelen de dieren afschrikt en wegjaagt. 

Overigens kan het zijn dat we deze plannen nog aanpassen als zich diervriendelijkere/betere/veiligere opties voordoen. En nogmaals, we zullen zeker niet mikken op de orka’s met ons vuurwerk. Het gaat om het geluid en het hopelijk afschrikkende effect.

Laten we het saai houden!

Voorlopig hadden wij tot nu toe steeds ‘uneventful passages/saaie oversteken’ zoals het nu genoemd wordt in dit gebied. Geen interactie, geen waarnemingen. En dat houden we graag zo! Op dit moment zien we liever ook geen dolfijn-vinnen of andere walvisvinnen, want in de stress zien we waarschijnlijk iedere vin aan voor een orka 😉